Περί «δυνάμεων του χάους και της ανομίας» της ΠΟΠΗΣ ΑΛΕΞΟΠΟΥΛΟΥ

Ο δημόσιος λόγος και πάλι για τις καταλήψεις. Στις 9/1, αστυνομικές δυνάμεις κατέστειλαν την ανακατάληψη της Βίλλας Αμαλία από ομάδα αντιεξουσιαστών. Μερικές ώρες αργότερα, άλλες δυνάμεις εισέβαλαν στην κατάληψη «Σκαραμαγκά», σε μια προσπάθεια επίδειξης κρατικής ισχύος. Τον περασμένο Σεπτέμβριο, εκκενώθηκε η κατάληψη Δέλτα στη Θεσσαλονίκη, ενώ είχε προηγηθεί, κατόπιν εντολής του δημάρχου της Αθήνας, η εισβολή και το κλείσιμο της Δημοτικής Αγοράς της Κυψέλης, η οποία συμπλήρωνε έξι χρόνια δημιουργικής λειτουργίας με πολλαπλές δράσεις κοινωνικής αλληλεγγύης και χειραφέτησης.

Κοινό στοιχείο των πιο πάνω καταλήψεων ήταν η αναβίωση των εγκαταλελλειμμένων χώρων και η ανάδειξή τους σε τόπους αυτο-οργάνωσης, αυτοδιαχείρισης και κοινωνικής αλληλεγγύης, σε εργαστήρια καλλιτεχνικής δράσης, σε χώρους ιδεών και εναλλακτικής κουλτούρας. Και ως τέτοιοι δεν ταιριάζουν με το πνεύμα του μονοδιάστατου, ισοπεδωτικού και αλλοτριωτικού καταναλωτισμού που προάγει ο νεοφιλελεύθερος καπιταλισμός, ο οποίος κυριαρχεί σήμερα στον κόσμο, ως μοναδικό παράδειγμα. Έτσι, αποφασίστηκε η κατάργησή τους, καθώς και όλων των άλλων -πενήντα συνολικά- ανάλογων εγχειρημάτων σε όλη τη χώρα. Ο υπουργός «Προστασίας του Πολίτη», συνεπικουρούμενος από τα γνωστά παπαγαλάκια, δεν φείδεται δηλώσεων περί ξέφραγου αμπελιού, μηδενικής ανοχής στην ανομία, δυνάμεων του χάους και αποκατάστασης της νομιμότητας. Σε μια κοινωνία όπου η έννοια της νομιμότητας έχει γίνει πατσαβούρα, όπου το Σύνταγμα καταπατείται ανελέητα, όπου η δημοκρατία και οι θεσμοί ευτελίζονται με τον πιο χυδαίο τρόπο, όπου δεν μένει τίποτα όρθιο, από τη δημόσια υγεία και παιδεία μέχρι το περιβάλλον, η κυβέρνηση μιλά, διαμέσου του υπουργού των δυνάμεων καταστολής, για αποκατάσταση της νομιμότητας...

Έτσι, η κυβέρνηση του Μνημονίου εγκαινιάζει μια νέα περίοδο στις σχέσεις μεταξύ κράτους και κοινωνίας: την περίοδο της «μηδενικής ανοχής», όχι βέβαια απέναντι στην παρανομία και την εγκληματικότητα, τις οποίες με τόση προσήλωση υπηρετούν τα νεοναζιστικά μορφώματα απολαμβάνοντας τη συγκάλυψη, ενίοτε δε και την αρωγή, των αστυνομικών δυνάμεων, αλλά απέναντι σε κάθε μορφή εναλλακτικής δράσης και σκέψης, αφού οι παραπάνω χώροι προωθούσαν εναλλακτικά οράματα σε σχέση με τη νεοφιλελεύθερη ορθοδοξία. Αυτό συμβαίνει, κατά την άποψή μου, για τρεις λόγους: πρωτίστως, γιατί η καταστολή αποτελεί αναπόσπαστο και αναγκαίο μέρος της ακολουθούμενης πολιτικής τα χρόνια του Μνημονίου. Το δόγμα του σοκ προσεταιρίζεται, προκειμένου να υλοποιηθεί, το δόγμα της μηδενικής ανοχής απέναντι σε οτιδήποτε του αντιστέκεται.

Ο δεύτερος λόγος είναι η άνοδος του ΣΥΡΙΖΑ. Όσο οι πολίτες χειραφετούνται απέναντι στην πατρωνία της Δεξιάς και της Κεντροδεξιάς, αναδεικνύοντας έναν νέο πολιτικό πρωταγωνιστή, τα μέτρα καταστολής ενισχύονται, εκπέμποντας προς τη ριζοσπαστική Αριστερά το μήνυμα της συντριβής της. Όσο για τους μέχρι χθες α-πολιτικούς ψηφοφόρους-πελάτες των παραδοσιακών κομμάτων εξουσίας που επενδύουν τις ελπίδες τους στον ΣΥΡΙΖΑ, η κυβερνητική τακτική επιδιώκει τη σύγχυση και τον αποπροσανατολισμό τους. Ταυτόχρονα, η θεωρία των άκρων έρχεται να αποτελέσει τη θεωρητική της βάση.

Μια τρίτη παράμετρος είναι το γενικότερο κλίμα στην ευρωπαϊκή ήπειρο. Οι νεοφιλελεύθερες κυβερνήσεις της Ευρώπης μετά βίας ανέχονται -ή δεν ανέχονται πλέον- ανάλογους πυρήνες ιδεολογικής χειραφέτησης και κινηματικής δράσης που γνώρισαν ημέρες δόξας τις δεκαετίες του 1980 και 1990. Το Τάχελες, η εμβληματική κατάληψη από καλλιτέχνες ακτιβιστές στο Βερολίνο, εκκενώθηκε πριν από έναν χρόνο, μετά από 22 χρόνια ενεργού παρουσίας. Καταλήψεις υπάρχουν και άλλες στη Γερμανία, αλλά σε καθεστώς παρανομίας. Το ίδιο και στην Ιταλία, όπου το κίνημα έχει μακρά ιστορία, ενώ σήμερα εμφανίζονται και καταλήψεις οργανωμένες από φασιστικές ομάδες. Το κίνημα των καταλήψεων κηρύχθηκε παράνομο στην Ολλανδία το 2010, ενώ στην Ισπανία -από τα πιο πολιτικοποιημένα της Ευρώπης, συνδεόμενο με τον αναρχικό χώρο- γνώρισε σημαντική ήττα επί πρωθυπουργίας Αθνάρ. Στο Παρίσι, η κατάληψη Pole Emploi διαλύθηκε από την αστυνομία έναν χρόνο πριν. Οι γαλλικές αρχές αποδείχθηκαν, ωστόσο, πιο ευέλικτες από εκείνες της υπόλοιπης Ευρώπης. Ο δήμος του Παρισιού αγόρασε και στη συνέχεια παραχώρησε, ως κληροδοτήματα, δύο κατειλημμένα κτήρια στους ενοίκους τους, νομιμοποιώντας έτσι τη δράση τους: πρόκειται για την κατάληψη Chez Robert: Election Libre στην οδό Ριβολί, έναν από τους ακριβότερους δρόμους της πόλης, που λειτουργεί από το 1999 ως εναλλακτικός εκθεσιακός χώρος μοντέρνας τέχνης, και την κατάληψη Les Frigos, λίγα μέτρα από την Εθνική Βιβλιοθήκη, όπου, επίσης, ζει και εργάζεται μια εναλλακτική κοινότητα καλλιτεχνών. Τέλος, η ανεξάρτητη κοινότητα Κριστιάνια στην Κοπεγχάγη, με τους 1.000 κατοίκους της, κρατά ακόμη, από το 1971, συμβολίζοντας τον εναλλακτισμό, σε πείσμα των καιρών και της πολιτισμικής και πνευματικής μιζέριας που μας έχουν επιβάλει.

ΠΗΓH