Πολιτισμός και Τοπική Αυτοδιοίκηση. Η δημοτική αρχή Χαϊδαρίου δηλώνει απούσα

Από το 1974 και μετά η Τοπική Αυτοδιοίκηση ήταν δημιουργός πολιτιστικών εκδηλώσεων. Μια σειρά εκδηλώσεις, πνευματικά κέντρα, δημοτικές βιβλιοθήκες, ΔΗΠΕΘΕ, έφεραν τον Πολιτισμό κοντά με ευρύτερες μάζες των πολιτών. Χιλιάδες εκδηλώσεις από Δήμους έκαναν κοινωνούς ανθρώπους οι οποίοι δε φαντάζονταν ποτέ ότι ήταν δυνατόν να συμμετάσχουν σε παρόμοιου τύπου εκδηλώσεις. 

Γράφει ο Απ. Παπαδημητρίου*

Καλλιτέχνες κάθε κλάδου, επώνυμοι και ανώνυμοι, επαγγελματίες και ερασιτέχνες, ήρθαν σε επαφή με τις ανάσες και τα αχόρταγα μάτια απλών ανθρώπων. Δημιούργησαν συνειδήσεις, εμπλούτισαν τις γνώσεις τους, τραγούδησαν μαζί, έμειναν άφωνοι με το λόγο των αρχαίων και σύγχρονων θεατρικών συγγραφέων. Και οι εκδηλώσεις τους αναμένονταν από τους πολίτες κάθε καλοκαίρι με ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Σημαντικό ρόλο στο Δήμο μας διαδραμάτισε ο αείμνηστος Δημήτρης Σκαμπάς.

Όμως από τη δεκαετία του '90 και μετά οι εκδηλώσεις αυτές άρχισαν να επαναλαμβάνονται. Έλειψαν οι εμπνευσμένοι δημοτικοί άρχοντες οι οποίοι, (τυχαίως ήταν οι αριστεροί αυτοί που πρωτοστατούσαν;) είχαν σαν αιχμή της πολιτικής τους στους δήμους τον Πολιτισμό, ο οποίος πήρε μια διαφορετική κατεύθυνση. Δεν εξυπηρετούσε πλέον τους πολίτες, αλλά τις ψηφοθηρικές προθέσεις. Στο πλαίσιο αυτό χάθηκε η έμπνευση. Οι δήμαρχοι, οι οποίοι κάθισαν στους δημαρχιακούς θώκους και ανήκαν στη ΝΔ και το ΠΑΣΟΚ, είχαν διαφορετική αντίληψη. Επαναλάμβαναν μονότονα εκδηλώσεις, στρέφονταν σε χορηγούς ή αναλόγως με την πολιτική τοποθέτησή τους, χρηματοδοτούνταν από την εκάστοτε κυβέρνηση για να ξεχωρίσουν ανά την Ελλάδα οι εκδηλώσεις τους και να χρησιμοποιήσουν τον πολιτισμό ως μανδύα κάλυψης της άθλιας πολιτικής τους. Μια πολιτική που είχε σχέση με την άναρχη οικιστική και χωροταξική οργάνωση. Μια πολιτική που εγκληματεί εναντίον της φυσικής ανάπλασης.

Μ΄ αυτά και μ’ αυτά χάθηκε το αυθόρμητο αυτών των εκδηλώσεων. Ξαφνικά προβλήθηκαν άνθρωποι οι οποίοι προέρχονταν από την αστική τάξη, που οργάνωναν περισσότερο "φανταιζί events", που προβάλλονταν από τα ΜΜΕ σαν "θεσμικές" και υποβαθμίστηκαν οι υπόλοιπες. Θεωρήθηκε ότι ο πολιτισμός και κάθε εκδήλωσή του έχει κόστος για το Δήμο και όχι κέρδος. Το πολιτισμικό κέρδος ποτέ δεν υπολογίστηκε. Η άμεση συνέπεια ήταν ότι άρχισε να υποχωρεί ο Πολιτισμός από τις δράσεις της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. 
- Από πού θα κόψουμε; αναρωτιόταν ο κάθε δήμαρχος. 
- Από τον Πολιτισμό πρώτα. 
Έτσι οι έως τότε ζωντανές εκδηλώσεις έγιναν σκιές του εαυτού τους, οι δημοτικές βιβλιοθήκες και τα πνευματικά κέντρα υποβαθμίστηκαν, με μοναδική πρόθεση να προβάλλεται ο δήμαρχος. Οι λίγοι δήμοι στους οποίους η αριστερά είχε τη δύναμη εξακολουθούσαν να προβάλλουν τον Πολιτισμό και να προσπαθούν να δημιουργήσουν συνθήκες οι οποίες θα τον κρατούν ζωντανό, σε συνάρτηση με τη βελτίωση ποιότητας ζωής των πολιτών.

Σήμερα η Τοπική Αυτοδιοίκηση πολιτιστικά αγκομαχάει ή -καλύτερα- ψυχορραγεί. Ο Δήμος Χαϊδαρίου, η δημοτική αρχή, είναι απλά θεατής στα πολιτιστικά δρώμενα. Κατά το κοινώς λεγόμενο δεν έχει ιδέα και ούτε θέλει να έχει. Οι άνθρωποι που ασκούν πολιτιστική πολιτική στο δήμο το κάνουν μόνο και μόνο για δημόσιες σχέσεις, αποσκοπώντας στην ωραιοποίηση του προφίλ τους. Ο Δήμος δεν δημιουργεί πολιτισμικά δρώμενα, αλλά επαναλαμβάνει μονότονα υποβαθμισμένα μοντέλα. Πού βρίσκεται στον προγραμματισμό του Δήμου η ενίσχυση της Δημοτικής Βιβλιοθήκης, η οποία εμπλουτίζεται μόνο από δωρεές πολιτών; Πού βρίσκεται η υπεράσπιση και η προβολή της ερασιτεχνικής δημιουργίας; Πόσες αίθουσες προβολής καλλιτεχνών διαθέτει ο δήμος μας; Πόσα Μουσεία προβολής της τοπικής ιστορίας της πόλης υπάρχουν; Κανένα και τίποτε είναι οι απαντήσεις.

Για να λέμε τα πράγματα με τ’ όνομά τους: Η δημοτική αρχή του Χαϊδαρίου ακολουθεί ένα παρακμιακό μοντέλο για τον Πολιτισμό. Δεν έχει τη δυνατότητα να αναβαθμίσει την πολιτισμική συνείδηση των πολιτών του Δήμου. Αυτό εύκολα μπορεί να φανεί όχι από τις πολιτιστικές εκδηλώσεις, αλλά από την ίδια εικόνα της πόλης. Πεζόδρομοι κλείνονται από τραπεζοκαθίσματα, ελλείψεις στους χώρους στάθμευσης αυτοκινήτων, έλλειψη αναβάθμισης του πράσινου. Όλα αυτά είναι πολιτισμός. Μια διαφορετική δημοτική αρχή δεν πρέπει να κάνει μόνο εκδηλώσεις, αλλά να δημιουργεί προϋποθέσεις για αλλαγή της εικόνας της πόλης. Γιατί αυτό κυρίως είναι πολιτισμός ή καλύτερα αντικαθρέφτισμα της πολιτισμικής συνείδησης. 

Μια διαφορετική δημοτική αρχή πρέπει να συνδυάζει τη κάθε δράση της με τον Πολιτισμό. Δεν είναι δυνατόν, για παράδειγμα, να κάνει όμορφες εκδηλώσεις για την ποίηση και να μην ισχύουν οι αξίες της ποίησης στην πόλη σου. Αξίες όπως είναι η σύνθεση, η αρμονία, η υπεράσπιση του ανθρώπου, τα ανθρώπινα ιδανικά. Είσαι απλά υποκριτής και βλέπεις την εκδήλωση ως προκάλυμμα για την άθλια πολιτική που ακολουθείς. Δεν είναι δυνατόν, για παράδειγμα, να έχεις μια δημοτική βιβλιοθήκη για να είσαι εντάξει με τη προεκλογική σου εξαγγελία και ταυτόχρονα να μη διεκδικείς δημόσια και δωρεάν παιδεία και να υποβαθμίζεις κτιριακά τα σχολεία. Να λείπουν καθαρίστριες, εξοπλισμός, κλπ.

Η δημοτική αρχή του Χαϊδαρίου ακολουθεί μια μη πολιτισμική πολιτική. Προχωράει στα τυφλά, γιατί τυφλά δέχεται τις πολιτικές των μνημονίων. Η δημοτική αρχή είναι πολύ πιο πίσω από τις πραγματικές ανάγκες των πολιτών. Κι αυτό συμβαίνει και στον πολιτισμό. Άλλωστε ο Πολιτισμός είναι μια κλωστή που θα 'πρεπε να διατρέχει τον προγραμματισμό και την πολιτική της. Η δημοτική αρχή είναι παντελώς απούσα.

*Αρχαιολόγος και Μέλος του ΔΣ της Ένωσης Γονέων και κηδεμόνων Χαϊδαρίου