Η πολιτική διαχείριση της ανεργίας στην εποχή των μνημονίων

Η ανεργία είναι το κορυφαίο -με διαφορά- πρόβλημα της κοινωνίας στην εποχή των μνημονίων. Πρέπει ωστόσο να θυμηθούμε ότι συχνά στις σφυγμομετρήσεις της κοινής γνώμης κατατασσόταν ως πρώτο και μεγαλύτερο πρόβλημα και πριν από την εποχή της κρίσης. Είναι αξιοσημείωτο ότι και εκείνα, τα καλά χρόνια της προηγούμενης δεκαετίας που η ελληνική οικονομία είχε σημαντικούς ονομαστικούς ρυθμούς ανάπτυξης, η ανεργία εξακολουθούσε να αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα της ελληνικής κοινωνίας. 

 
Γράφει ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΑΛΙΩΤΗΣ*

Η πολιτική διαχείριση του τεράστιου προβλήματος της ανεργίας, είναι ίσως το καθοριστικότερο στοίχημα για τους ιθύνοντες του κυρίαρχου μπλόκ, προκειμένου να ολοκληρώσουν την πολτικοοικονομική μετάλλαξη της χώρας, αλλά και άλλων δυτικών χωρών, κυρίως του ευρωπαϊκού Νότου, την οποία σχεδιάζουν από παλιά και την επιχειρούν πλέον εδώ και τρία χρόνια με εργαλείο την κρίση χρέους των χωρών. Οι τεχνικές που ήδη εφαρμόζουν στο ζήτημα της ανεργίας βρίσκεται πάνω στους γνωστούς άξονες α) της πολιτικής εξαπάτησης, β) του κοινωνικού αυτοματισμού. Χρησιμοποιούν τα επίσης γνωστά συνδυαστικά εργαλεία της επικοινωνιακής προπαγάνδας και του πολιτικού εκβιασμού

Α. ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΕΞΑΠΑΤΗΣΗ

Η πολιτική εξαπάτηση είναι ένα εργαλείο που προσπαθεί να παράξει εστίες ανοχής και συναίνεσης. Εδώ και μερικούς μήνες ο κ. Σαμαράς, τις λίγες φορές που απευθύνεται ο ίδιος δημόσια στους πολίτες, η πρώτη κουβέντα που λέει είναι ότι αγωνίζεται να φέρει επενδύσεις στη χώρα, ώστε «να βρουν δουλειά τα παιδιά μας». Παραλείπει βέβαια να πει με ποια αμοιβή και με ποιες εργασιακές συνθήκες «θα δουλέψουν τα παιδιά μας», γιατί από τη στιγμή που πάνω από το 50% των νέων είναι άνεργοι, το βίαιο εργαλείο του εκβιασμού (που θα αναλύσουμε παρακάτω) επιβάλλει τη λογική «δουλειά να ’ναι κι ότι να ’ναι».

Η παραπλάνηση όμως συνίσταται σε αυτό που κρύβει ο κ. Σαμαράς και τα media που στηρίζουν το μνημόνιο. Την ώρα που τα μέτρα των 9,5 δισ. μέσα στην επόμενη διετία θα οδηγήσουν σε νέο ρεκόρ ανεργίας στο τέλος του χρόνου, αυτοί προσπαθούν να δημιουργήσουν προκαταβολικά ένα πανηγυρικό κλίμα για τα επενδυτικά κεφάλαια 0,5 – 1,5 δισ. που θα φέρουν στη χώρα μετά την «ανάκτηση της αξιοπιστίας». Αν ανατρέξει κανείς στο ρεπορτάζ της περασμένου χειμώνα, θα θυμηθεί ότι για το ίδιο περίπου ποσό πανηγύρισε και ο κ. Παπαδήμος μετά το PSI. Την περασμένη άνοιξη μέσα στην προεκλογική περίοδο το ίδιο ποσό ανέφεραν και Γερμανοί αξιωματούχοι, ως επενδυτικό κονδύλι που θα τόνωνε την ανάπτυξη της χώρας μας (για την ακρίβεια 0,5 δισ. που με μόχλευση θα έφτανε το 1,5 δισ.).

Κι έτσι θα δούμε τους επόμενους μήνες τον κ. Σαμαρά, μακρύ χέρι της κας Μέρκελ στην Ελλάδα, να διαφημίζει νυχθημερόν με εκκωφαντική ένταση, μαζί με την ύπουλη κουστωδία των μνημονιακών διαμορφωτών γνώμης (είναι οι «παραθυράτοι» σχολιαστές των ειδήσεων των "οκτώ") κάποιες χιλιάδες ή λίγες δεκάδες χιλιάδες νέες θέσεις εργασίας των 500 ή και 400 ευρώ το μήνα, την ίδια ώρα που το εργατικό δυναμικό μέσης και άνω ηλικίας της χώρας θα χάνει για άλλη μια φορά εκατοντάδες χιλιάδες θέσεις εργασίας των 1.000 κατά μέσο όρο ευρώ το μήνα.

Μα καλά, αυτή η κραυγαλέα απάτη δεν θα γίνει αντιληπτή; Θα γίνει φυσικά από τη μεγάλη μάζα εκείνων που είναι ενεργοί οικονομικά και ζουν την αλήθεια της χώρας μέσα στην καθημερινότητά τους. Θα παραπλανήσει όμως ένα μέρος από τους αυτούς που έχουν περιορισμένη αυτονομία γνώσης και κρίσης και μαθαίνουν την πραγματικότητα της χώρας μέσα από την τηλεόραση και από τους αγαπημένους τους διαμορφωτές κοινής γνώμης, που τους εμπιστεύονται χρόνια τώρα, δηλαδή από τη μία πλευρά τους ηλικιωμένους και τους συνταξιούχους κι από την άλλη πλευρά ένα σημαντικό ποσοστό ανθρώπων στην επαρχία, που δεν βλέπουν καθημερινά μπροστά στα μάτια τόσες πολλές μκρομεσαίες ή ατομικές επιχειρήσεις να κλείνουν. Αυτοί άλλωστε κατά κύριο λόγο έδωσαν και τη νίκη στον κ. Σαμαρά τον Ιούνιο.

Το πολιτικό σχέδιο του προσεταιρισμού μέρους των ανέργων και των οικογενειών τους θα ξεδιπλωθεί και μετά το 2013 και σίγουρα πολύ δυνατά μετά το 2014, -αν η τρικομματική μνημονιακή κυβέρνηση κρατηθεί στην εξουσία μέχρι τότε- , όταν πιθανότατα η επιστροφή στην ανάπτυξη δεν θα αποτελεί ένα παραπλανητικό παραμύθι όπως είναι σήμερα. ΠΑΝΤΩΣ Η ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΚΙ ΟΤΑΝ ΜΠΟΡΕΣΕΙ ΕΠΙΤΕΛΟΥΣ ΝΑ ΥΛΟΠΟΙΗΘΕΙ ΔΕΝ ΘΑ ΣΗΜΑΝΕΙ ΤΙΠΟΤΑ ΘΕΤΙΚΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ, ΠΡΙΝ ΠΕΡΑΣΕΙ ΕΝΑ ΑΡΚΕΤΑ ΜΕΓΑΛΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΔΙΑΣΤΗΜΑ. 

Το 2015 το ισοζύγιο χαμένων και νέων κερδισμένων θέσεων εργασίας ίσως αρχίζει να ισοσκελίζεται μέχρι να αρχίσει η αντίστροφη πορεία. Και τότε όμως η φτωχοποίηση πλατιών στρωμάτων και η εξαθλίωση μεγάλου ποσοστού του πληθυσμού θα συνεχίζεται. Και τούτο γιατί και τότε ακόμα (με ένα υποθετικά ισοσκελισμένο ισοζύγιο νέων και χαμένων θέσεων εργασίας) μια δουλειά των 700-800 ευρώ το μήνα, που θα χάνεται μέσα σε μια οικογένεια θα αναπληρώνεται από μια νέα δουλειά του γιού ή της κόρης των 300-400 ευρώ το μήνα. Και όχι μόνο αυτό. Οι οικονομικές δεσμεύσεις που προκύπτουν από την ένταξη της χώρας στην Ε.Ε (σημ. ο γράφων δεν τάσσεται υπέρ της εξόδου από την Ε.Ε), σε συνδυασμό με την αντικειμενική αδυναμία κάλυψης των εγχώριων αναγκών από την ελληνική παραγωγή μέσα σε ελάχιστα χρόνια (αυτό θα ήταν αδύνατο κι αν ακόμα μια υγιής παραγωγική ανασυγκρότηση ξεκινούσε από σήμερα), θα παρατείνει τη σφαγιαστική για την ελληνική κοινωνία μονόπλευρη εσωτερική υποτίμηση, δηλαδή τη μείωση μισθών χωρίς αντίστοιχη μείωση τιμών.

Αν όμως η επιβιώνουσα (;) μέχρι τότε κυβέρνηση του κ. Σαμαρά έχει ξεπεράσει τον σκόπελο των φτωχών χωρών της ανατολικής Ευρώπης, που διεκδικούν για λογαριασμό τους τις ΕΟΖ που Μέρκελ και Σαμαράς σχεδιάζουν για την Ελλάδα, τότε ο ρυθμός δημιουργίας νέων θέσεων εργασίας θα είναι σημαντικός. Όπως εξηγήθηκε παραπάνω, αυτό δεν θα αναιρέσει την παραπέρα φτωχοποίηση του λαού, που ίσως διαρκέσει ένα χρόνο ακόμα ίσως και παραπάνω. Υπενθυμίζεται ότι η φτωχοποίηση δεν θα σταματήσει με το που θα παρθούν (κάποτε) τα τελευταία μέτρα (πότε άραγε θα σταματήσουν να μας κοροϊδεύουν με τη γελοία πια καραμέλα «αυτά τα μέτρα θα είναι τα τελευταία»;). Η επίπτωση κάθε πακέτου στην οικονομία και την κοινωνία φαίνεται μετά από ένα εξάμηνο, ίσως και παραπάνω. Αυτό όμως που θα είναι σημαντικό για τους δανειστές και την τρικομματική μνημονιακή συγκυβέρνηση, είναι ότι οι νέες θέσεις εργασίας θα μπορούν πλέον να «πουληθούν» πολιτικά διεκδικώντας ικανοποιητικό εκλογικό αντίτιμο. Τότε θα οργιάσει η νέου τύπου κομματική πελατειακή διαμεσολάβηση της Ν.Δ και των εταίρων της, η οποία θα θεωρείται χρήσιμη αν όχι αναγκαία, για να έχει κάποιος πρόσβαση στις ιδιωτικές δουλειές κι όχι πια στο δημόσιο τομέα.

Β. ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΣ ΔΙΧΑΣΜΟΣ

1. ΑΝΕΡΓΟΙ ENANTION ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ. Ο κοινωνικός αυτοματισμός είναι επίσης εργαλείο για να αντιμετωπίσουν πολιτικά το ζήτημα της ανεργίας. Με τη μόνη διαφορά ότι δεν θα μιλάμε πλέον για ανάδειξη επιμέρους αντιθέσεων ανάμεσα σε κοινωνικές ομάδες, δηλαδή των ναυτεργατών απέναντι στους νησιώτες, των εργαζομένων στα ΜΜΜ απέναντι στους Αθηναίους εργαζόμενους ή των αγροτών απέναντι στους εργαζόμενους στις δημόσιες μεταφορές, αλλά και στους πολίτες που ταξιδεύουν από και προς την Β. Ελλάδα. Τώρα θα αναδεικνύουν προκλητικά μια γενική κι όχι επιμέρους αντίθεση, έναν πραγματικό κοινωνικό διχασμό που αυτοί συνειδητά με τις πολιτικές τους προκάλεσαν. 

Στο τέλος του 2013 αυτός θα είναι απόλυτος και στο επίπεδο των αριθμών. Γιατί θα έχουμε τους δύο εκατομμύρια και κάτι άνεργους απέναντι στα δύο εκατομμύρια και κάτι εργαζόμενους. Ήδη η κεντρική εκφώνηση από τους πλέον θρασείς της τρικομματικής (συνήθως είναι οι πιο «σκληροί» δεξιοί) αυξάνει την έντασή της στο σημείο αυτό. Σήμερα επικαλούνται -συχνά με κυνισμό- τη μάζα των ανέργων, όταν τίθεται το θέμα των απολύσεων στο δημόσιο τομέα. Σε κάποια επόμενη επικαιροποίηση του μνημονίου θα την επικαλεστούν όταν θα θελήσουν να κατεβάσουν κι άλλο τον κατώτατο μισθό κι αργότερα όταν θα θελήσουν να εφαρμόσουν το θεσμικό πλαίσιο για τις ΕΟΖ.

Μα δεν αντιλαμβάνονται οι πολίτες ότι αυτή η λογική οδηγεί στην ελικοειδή και αλυσιδωτή καταβύθιση όλων; Πολλοί το αντιλαμβάνονται, κάποιοι πάλι επιμένουν να πιστεύουν ότι αφού δεν γίνεται να κάνουμε αλλιώς, ας υπάρχει τουλάχιστον δικαιοσύνη, δηλαδή ισότητα προς τα κάτω. Αυτοί είναι οι αποδέκτες της εκφώνησης του κοινωνικού αυτοματισμού. Πλανώνται όμως πλάνην οικτράν ως προς το ποιο είναι το κάτω όριο αυτής της δίκαιης ισότητας. Δεν έχουν ακόμα αντιληφθεί ότι από τη στιγμή που ο στόχος είναι η δημοσιονομική προσαρμογή, δηλαδή η προσαρμογή στους δείκτες του Μάαστριχτ με παράλληλη βιωσιμότητα του χρέους κι όχι η εξυγίανση δηλαδή ο σταδιακός περιορισμός του ελλείμματος με εξορθολογισμό της δημόσιας λειτουργίας, δεν υπάρχει κάτω όριο σε αυτήν την κατρακύλα.

Τα νούμερα δεν θα βγαίνουν ποτέ, κανένα πρόγραμμα δεν θα επιτυγχάνει. Η δεκαετία θα συνεχιστεί με αλλεπάλληλα μνημόνια κι ο πάτος του βαρελιού για την κοινωνία είναι απροσδιόριστος, βαθύς και σκοτεινός σαν την άβυσσο. Το μεγάλο ζήτημα είναι ότι κι αυτοί που το αντιλαμβάνονται κι οι άλλοι που επιμένουν να το αγνοούν υπόκεινται στον ίδιο εκβιασμό, όσο συνεχίζεται το καθοδικό σπιράλ της ύφεσης. Εδώ έχουμε την απόλυτη πολιτική χυδαιότητα σε θεσμικό περιβάλλον δημοκρατίας. Η πολιτική που δημιουργεί το καθοδικό σπιράλ και που επιβάλλεται εκβιαστικά, να παράγει και το εργαλείο του πολιτικού εκβιασμού για τη συνέχισή της. Η ύφεση να παράγει την ανεργία και η ανεργία να είναι εργαλείο εκβιασμού για να επιτευχθεί ακόμα περισσότερη εσωτερική υποτίμηση που επιφέρει ακόμα μεγαλύτερη ύφεση, ή οποία με τη σειρά της θα οδηγήσει σε ακόμα περισσότερη ανεργία.

[Πρέπει να τονισθεί πάντως ότι ο παραπάνω άξονας του κοινωνικού διχασμού διατρυπά την καρδιά της κοινωνικής συνοχής για την οποία όλοι κόπτονται. Μεταξύ αυτών και οι μνημονιακές δυνάμεις, ακόμα και οι εντολείς τους. Συνιστά φοβερή υποκρισία να το λένε, ενώ συνεχίζουν αμείλικτα την πολιτική της λιτότητας και της δημοσιονομικής προσαρμογή που μας οδηγεί λίγα βήματα πριν από τον απόλυτο κοινωνικό διχασμό. Κρύβουν άραγε και από τον εαυτό τους ότι γύρω από τον ίδιο άξονα κουλουριάζεται το φριχτό φίδι του φασισμού; Κανείς δεν μπορεί να τους θεωρήσει ανόητους ή αδαείς. Απλά έχουν αποφασίσει να συνεχίσουν το πείραμα μέχρι τα ακραία όρια του.]

2. ΝΕΟΙ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΠΑΛΙΩΝ / ΜΕΣΗΛΙΚΩΝ. 

Η ανεργία των νέων κυμαινόταν και πριν από την κρίση και το μνημόνιο σε υψηλά επίπεδα, με συνέπεια και εκείνο το κομμάτι της νεολαίας που έβρισκε δουλειά να υφίσταται συμπίεση των αμοιβών. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, άλλωστε, αναδείχτηκε από την Αριστερά το ζήτημα της γενιάς των 700 ευρώ, στα μέσα της προηγούμενης δεκαετίας. Την εποχή των μνημονίων στην Ελλάδα η ανεργία των νέων έχει ξεπεράσει πια το 50%. Αυτό βέβαια συμβαίνει όταν στη χώρα επισήμως πλέον το 26,5 % του οικονομικά ενεργού πληθυσμού είναι εκτός παραγωγικής διαδικασίας. Συμβαίνει δηλαδή την ίδια στιγμή που οι σαραντάρηδες και πενηντάρηδες απολύονται κάθε μήνα κατά δεκάδες χιλιάδες. Οι δύο αυτές όμως κατηγορίες ανέργων είναι πολύ διαφορετικές μεταξύ τους. Η διαφορετική όμως κατάσταση των δύο αυτών μεγάλων (ή και άλλων περισσότερων) ομάδων ανέργων αποτελεί αντικείμενο ιδιαίτερης επεξεργασίας από το κυρίαρχο πολιτικοοικονομικό μπλοκ, ευρωπαϊκό και εγχώριο.

1. ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: Για τους μεσήλικες και άνω εργαζόμενους και ανέργους η εργασία είναι απόλυτα αναγκαία για την κάλυψη όχι μόνο των προσωπικών, αλλά και των οικογενειακών τους υποχρεώσεων. Οι δεύτερες προφανώς είναι αυτές που επιβαρύνουν πιο πολύ το κόστος των αναγκών που πρέπει να καλυφθούν. Για τους νέους ανέργους τα πράγματα είναι διαφορετικά. 
   Ξεκινώντας από το ανέργους των μικρών ηλικιών π.χ μεταξύ 20-30 ετών, θα δούμε ότι ένα σημαντικό ποσοστό από αυτούς δεν έχει δουλέψει ποτέ. Ένα άλλο πολύ μεγάλο κομμάτι αυτών δεν έχει κάνει δική του οικογένεια. Σίγουρα ένα μέρος από αυτούς αποφεύγει να δημιουργήσει οικογένεια για οικονομικούς λόγους, γιατί βλέπει μπροστά του δυσβάτακτο το φορτίο των οικογενειακών υποχρεώσεων. Υπάρχει όμως κι ένα σημαντικό κομμάτι για το οποίο αυτό συνιστά προσωπική επιλογή -για τη συγκεκριμένη τουλάχιστον ηλικία-, η οποία είναι ανεξάρτητη από τους εξωτερικούς παράγοντες και τις κοινωνικοοικονομικές συνθήκες. Οι δύο αυτές ομάδες άνεργων νέων μπορεί να εισπράττουν με διαφορετικό τρόπο το πρόβλημα, Για τους πρώτους π.χ η ανεργία είναι μια αλυσίδα με την οποία τους έχουν δέσει και η οποία δεν τους αφήνει να χτίσουν τη δική τους ζωή μακριά από την πατρική στέγη. Για τους δεύτερους όμως μπορεί να είναι ένα δωμάτιο μέσα στο οποίο έχουν κλειστεί και από το οποίο δεν μπορούν να βγουν για να χαρούν τα νιάτα τους. Οι πρώτοι αναζητούν μια δουλειά με αμοιβή ικανή, ώστε να μπορέσουν να στήσουν ένα νέο σπίτι και στο σημείο αυτό συναντούν τους μεσήλικες ανέργους που οφείλουν να διαχειριστούν το πρόβλημα με βάση τον πήχυ των υπαρκτών οικογενειακών τους υποχρεώσεων. Οι δεύτεροι πάλι μπορεί ίσως να μείνουν σχετικά ικανοποιημένοι με μια αμοιβή λίγο μεγαλύτερη από το χαρτζηλίκι που έπαιρναν σε part time δουλειές, ή στην πρακτική τους εξάσκηση αν ήταν φοιτητές.
2. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΑΜΟΙΒΗΣ. Τους νέους ανέργους τους χαρακτηρίζει εργασιακή απειρία, που συνεπάγεται αδυναμία αξιολόγησης της απόδοσης τους, της αμοιβής τους αλλά και των συνθηκών εργασίας τους. Το μείγμα αυτών των τριών παραμέτρων που θα συναντήσουν στην πρώτη ή στις πρώτες τους δουλειές θα αποτελέσει για αυτούς για αρκετά χρόνια το σημείο αναφοράς για το τι σημαίνει δουλειά και μισθός. Οι μεσήλικες άνεργοι από την άλλη πλευρά εισπράττουν αρνητικά εκτός φυσικά από την ανεργία -που πέραν του οικονομικού προβλήματος έχει και σοβαρές ψυχοκοινωνικές επιπτώσεις-, και κάθε νέα δουλειά με χειρότερες συνθήκες και χειρότερη αμοιβή. Δεν έχει σημασία αν ένας μεσήλικας άνεργος που έχει υποχρεώσεις θα ανεχόταν τα πάντα προκειμένου να κερδίσει μια πολύ κακοπληρωμένη θέση με κάκιστες συνθήκες εργασίας. Αυτός είναι πολύ αμφίβολο αν μπορεί να κερδηθεί πολιτικά γιατί ξέρει καλά που ήταν και που βρέθηκε. Αυτό που έχει σημασία είναι ότι ο νέος άνεργος που θα του προσφερθεί η ίδια κακοπληρωμένη δουλειά είναι tabula rasa από εργασιακή σκοπιά και συνεπώς πιο εύκολα πολιτικά διαχειρίσιμος.
3. ΑΡΝΗΤΙΚΗ ΔΙΑΚΡΙΣΗ ΕΙΣ ΒΑΡΟΣ ΤΩΝ ΝΕΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ. Οι νέοι εργαζόμενοι και συνεπώς και οι άνεργοι νεολαίοι που επιδιώκουν να ενταχθούν στην ομάδα των νέων εργαζομένων, έχουν εισπράξει την τελευταία δεκαετία, μια ξεκάθαρη αρνητική διάκριση. Για μια δεκαετία η πολιτεία προσπαθούσε να κρύψει την ανεργία των νέων με τα αποτυχημένα προγράμματα θέσεων εργασίας περιορισμένου χρόνου, χαμηλής αμοιβής, χωρίς όχι μόνο δικαιώματα αλλά συχνά ούτε και ασφάλιση. Κι όλα αυτά με τη σιωπηλή συναίνεση των μεγαλύτερων εργαζομένων, οι οποίοι μάλιστα στο δημόσιο τομέα, έδιναν την αίσθηση ότι συμμετείχαν και οι ίδιοι στην εκμετάλλευση των νέων (π.χ των stagieres). Είχαν πέσει μάλιστα στο τραπέζι και προκλητικές ιδέες, όπως να δουλεύουν τζάμπα για να αποκτήσουν εμπειρία. Από την άλλη πλευρά σε επιχειρησιακές συμβάσεις διαφόρων ΔΕΚΟ, οι παλιοί εργαζόμενοι θυσίαζαν αμοιβές και δικαιώματα των νέων για να διασώσουν τα δικά τους κεκτημένα. Αναφορικά με τη συλλογική σύμβαση θυμίζουμε ότι σήμερα οι νέοι κάτω από 25 ετών αμείβονται με 150 ευρώ λιγότερα από τον ήδη καταβαραθρωμένο κατώτατο μισθό.

Γ. Η ΝΕΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ

Με βάση όλα τα παραπάνω, μετά από μερικά χρόνια στη νέα κατάσταση της «μεταρρυθμισμένης» Ελλάδας του κ. Σαμαρά και της κας Μέρκελ, θα αρχίσουν πράγματι να γίνονται ριζικές αλλαγές:

• Θα εμφανιστεί ένα ρεύμα μαζικής αντικατάστασης θέσεων εργασίας των εργαζομένων μεσαίων και μεγάλων ηλικιών, μέσης και χαμηλής πλέον αμοιβής, από νέες θέσεις εργασίας νέων εργαζομένων κατώτατης αμοιβής.
• Θα αρχίσουν να γίνονται ριζικές αλλαγές στις οικογενειακές ισορροπίες και στην κοινωνική δομή ως συνέπεια της παραπάνω αναδιάρθρωσης του εργατικού δυναμικού. Τα πρώην περήφανα γηρατειά δεν θα αποτελούν πια την εφεδρεία για τις ανάγκες των οικογενειών, αλλά θα χρειάζονται τη στήριξη των παιδιών τους. Αλλά και όλο και περισσότερες οικογένειες θα αρχίσουν να στηρίζονται στη φτηνή εργασία των παιδιών, όταν κανείς από τους δύο μεσήλικες γονείς δεν θα δουλεύει.
• Θα μπει οριστικά η ταφόπλακα στις εργασιακές σχέσεις και την εργατική νομοθεσία, όπως τις ξέραμε, καθώς οι στρατιές των νέων εργαζομένων, ακόμα κι αν είναι συνδικαλιστικά δυναμικές, θα ξεκινούν από πολύ χαμηλό σημείο αφετηρίας, εκείνο των καταργημένων κλαδικών συμβάσεων, του πολύ χαμηλού κατώτατου μισθού και της απόλυτης ευελιξίας στις εργασιακές σχέσεις (ωράριο, απολύσεις).

Βέβαια βάλσαμο στην πληγή θα αποτελεί το ιδεολόγημα ότι η νέα γενιά που αποτελεί την ελπίδα της χώρας βγαίνει επιτέλους στο προσκήνιο. Αυτό θεωρώ ότι είναι παρά πολύ θετικό, γιατί θα μπορούσε να σηματοδοτεί και την αμφισβήτηση των πατριαρχικών σχέσεων μέσα στην ελληνική κοινωνία. Γιατί όμως αυτή η αλλαγή δεν επιδιώχθηκε χωρίς την παράλληλη κατεδάφιση των εργασιακών σχέσεων και αμοιβών; Για να ξεγελάσει τους νέους σχετικά με τις πραγματικές προθέσεις των μνημονιακών δυνάμεων, η προπαγάνδα τους προσπαθεί να δαιμονοποιήσει στα μάτια των νέων οτιδήποτε παλιό, το παλαιού τύπου κράτους, τους παλιούς εργαζόμενους με τις παθογένειες τους, φυσικά το συνδικαλισμό στο σύνολο του μέσα από τα αρνητικά παραδείγματα συνδικαλιστών των ΔΕΚΟ, ακόμα και την τομή στον εκδημοκρατισμό της χώρας που συνιστά η μεταπολίτευση. Άλλωστε τίποτα από αυτά δεν έχουν ζήσει οι νέοι κι έτσι προσπαθούν να τα ρίξουν όλα μαζί στην πυρά το γρηγορότερο, για να μην υπάρχουν ίχνη που θα αποτελούν σημεία αναφοράς για την Ελλάδα των επόμενων δεκαετιών.

Το παραπάνω εφιαλτικό σενάριο δεν είναι φυσικά βέβαιο ότι θα σκηνοθετηθεί έτσι ακριβώς από την τρικομματική κυβέρνηση, που έχει βάλει μπροστά τα στήθια της για να σώσει το μνημόνιο. Αυτό που σίγουρα δεν θα αλλάξει είναι η κεντρική ιδέα. Το νεοφιλελεύθερο μπλοκ θα επιδιώξει τη μεγάλη ανατροπή, να μετατρέψει δηλαδή την ανεργία, το μεγαλύτερο ίσως από τα προβλήματα που προκαλούν οι πολιτικές του, σε πολιτικό όπλο υπέρ του. Για τους έχοντες την πραγματική εξουσία, δηλαδή τους οικονομικά ισχυρούς (τραπεζίτες, μεγαλοβιομήχανους, μεγαλοκατασκευαστές, εφοπλιστές κ.λ.π) η ανεργία είναι ένα όπλο για την οικονομική εκμετάλλευση των άλλων, αλλά παράλληλα και για την ανάπτυξη της δικής τους πολιτικής ισχύος.

Και όλα αυτά τα χρόνια τι θα γίνεται; Θα παίζουν μόνοι τους στο γήπεδο; Η Αριστερά, σε συνεργασία με όλες τις πολιτικές και κοινωνικές δυνάμεις του τόπου που συνειδητοποιούν ότι το πολιτικό σχέδιο των κρατούντων οδηγεί στην κόλαση, θα πρέπει να αντιτάξουν το δικό τους σχέδιο. Βασικός στόχος του θα είναι η πολιτική ενεργοποίηση της απογοητευμένης και αδρανοποιημένης τεράστιας μάζας των ανέργων, ώστε να αποφευχθεί η πολιτική της λεηλασία της που επιδιώκεται μεσοπρόθεσμα από το μνημονιακό μπλοκ. 

Το πρώτο βήμα ενός τέτοιου σχεδίου είναι η αμυντική λειτουργία, δηλαδή το άνοιγμα μιας ιδεολογικής και πολιτικής ομπρέλλας που θα τους προστατεύσει από την καταιγίδα των εκβιαστικών διλημμάτων με τα οποία θα τους βομβαρδίζει ο κ. Σαμαράς με τη συνδρομή των εταίρων του. Το επόμενο βήμα είναι η οργανωμένη αγωνιστική διεκδίκηση από μέρους τους, για να πάρουν πίσω όχι μόνο τη ζωή που τους κλέβουν βυθίζοντας τους στην απόλυτη ανέχεια, αλλά και το δικαίωμα σε μια αξιοπρεπή δουλειά. Η ανάπτυξη ενός τέτοιου δύσκολου σχεδίου είναι εκ των πραγμάτων αντικείμενο μιας ξεχωριστής ανάλυσης στο πλαίσιο μιας σοβαρής συζήτησης που πρέπει να γίνει επειγόντως.

* Μέλος Τ.Ε. ΣΥΡΙΖΑ - ΕΚΜ Χαϊδαρίου, μέλος Γραμματείας της δημοτικής κίνησης "Πολίτες σε Δράση - Οικολόγοι Πράσινοι"